Ένα από τα δέντρα με τη μεγαλύτερη ηλικία στην Ελλάδα ανακαλύφθηκε πρόσφατα στις πλαγιές του όρους Μπέλες (Κερκίνης). Ο ίταμος αυτός έχει ηλικία πάνω από 1.000 χρόνια, σύμφωνα με πρόσφατη ανακοίνωση επιστημόνων του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης και της Μονάδας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Κεντρικής Μακεδονίας.
Ο ίταμος είναι κωνοφόρο δέντρο με περιορισμένη εξάπλωση στη χώρα μας, και με πολύ αραιούς πληθυσμούς. Απαντάται ως μικρές συστάδες ή ως μεμονωμένα δέντρα σε βουνά της ηπειρωτικής Ελλάδας, από το υψόμετρο των 600 μέτρων ως τα 2000 μέτρα και περισσότερο, συνήθως σε ασβεστολιθικό υπόβαθρο.
Το συγκεκριμένο δέντρο βρίσκεται σε δύσβατη περιοχή, μέσα σε πυκνό δάσος από οξυές και φλαμουριές. Ήταν ήδη γνωστό στους κατοίκους της περιοχής με την ονομασία «αρτίτσι», που παραπέμπει στην τουρκική ονομασία για την άρκευθο, αν και βέβαια ο ίταμος δεν έχει συγγένεια με την άρκευθο.
Η ηλικία των δέντρων συχνά διογκώνεται υπερβολικά από τα μέσα ενημέρωσης!
Οι άνθρωποι εντυπωσιάζονται από τη μεγάλη διάρκεια ζωής των δέντρων, που θεωρούνται οι πιο μακρόβιοι ζωντανοί οργανισμοί.
Συχνά γίνονται αναφορές στα μέσα ενημέρωσης για ελιές ή πλατάνια ηλικίας πολλών χιλιάδων ετών, που όμως στις περισσότερες περιπτώσεις δεν βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα, αλλά αποτελούν υπερβολή. Ειδικά για τις ελιές, είναι εξαιρετικά δύσκολο να μετρηθεί η ηλικία τους: με την πάροδο του χρόνου δημιουργούν κορμό ακανόνιστο, με τμήματα που νεκρώνονται και δημιουργούν κενά. Παράλληλα μπορεί να παράγουν περισσότερους από ένα δακτύλιους το χρόνο («ψευδοδακτύλιους») ή οι δακτύλιοι να μην δημιουργούνται ομοιόμορφα γύρω από την περιφέρεια του κορμού, γι΄ αυτό και ο κορμός της ελιάς συχνά είναι έκκεντρος αντί για κυλινδρικός.
Αλλά και στα πλατάνια είναι δύσκολο να εκτιμηθεί η ηλικία, αφού στον κορμό τους δεν δημιουργούνται ευκρινείς δακτύλιοι που να αντιστοιχούν στα έτη της ηλικίας τους.
Για τους λόγους αυτούς, στο Μητρώο των Ελληνικών Δέντρων καταχωρούνται εκτιμήσεις για την ηλικία των δέντρων, μόνο εάν συνοδεύονται από επιστημονική τεκμηρίωση.
Προς το παρόν, τρία μόνο χρονολογημένα δέντρα περιλαμβάνονται στο Μητρώο: Ο ίταμος στο όρος Μπέλες, το ρόμπολο με την ονομασία «Άδωνις» στο όρος Σμόλικας, καθώς και ο πλάτανος του Αγίου Γερασίμου στην Κεφαλονιά.
