Βελτίωση ενδιαιτημάτων αναπαραγωγής της βαλτόπαπιας στο Εθνικό Πάρκο Σχινιά – Μαραθώνα

Οι Φίλοι των Εθνικών Πάρκων εκπονούν πρόγραμμα για τη βελτίωση των ενδιαιτημάτων αναπαραγωγής της βαλτόπαπιας στο Εθνικό Πάρκο Σχινιά – Μαραθώνα στην ανατολική Αττική. Το έργο χρηματοδοτείται εξ΄ολοκλήρου από το Πράσινο Ταμείο στο πλαίσιο του προγράμματος “Φυσικό Περιβάλλον-Καινοτόμες Δράσεις 2023” (άξονας προτεραιότητας 4: καινοτόμες δράσεις με τους πολίτες), με προϋπολογισμό 29.000 ευρώ. Η διάρκεια του είναι 15 μήνες, με ημερομηνία έναρξης την 1η Νοεμβρίου 2023.

Στο έργο συμμετέχει η Μονάδα Διαχείρισης Εθνικών Πάρκων Πάρνηθας, Σχινιά και Προστατευόμενων Περιοχών Σαρωνικού Κόλπου του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ). Ο ΟΦΥΠΕΚΑ είναι ο αρμόδιος φορέας της πολιτείας για τη διαχείριση του Εθνικού Πάρκου και των άλλων προστατευόμενων περιοχών της χώρας μας.

Η Βαλτόπαπια (Aythya nyroca) αποτελεί το σημαντικότερο είδος κριτήριο για το Έλος Σχινιά, στο Εθνικό Πάρκο Σχινιά Μαραθώνα. Το είδος είναι εν μέρει μεταναστευτικό στην περιοχή, δηλαδή παρατηρείται όλο το χρόνο, όμως το χειμώνα ορισμένα άτομα μετακινούνται και ο πληθυσμός αυξάνεται. Την άνοιξη εκτιμάται ότι αναπαράγονται περίπου 15 ζευγάρια στο Έλος Σχινιά.

Το είδος γενικά αντιμετωπίζει διάφορες απειλές, όπως η λαθροθηρία, η μολυβδίαση και η υποβάθμιση των ενδιαιτημάτων του. Στην περιοχή του Σχινιά πιστεύεται ότι οι κύριες απειλές είναι η μεγάλη διακύμανση της στάθμης του νερού κατά την περίοδο της αναπαραγωγής, καθώς και η θήρευση από χερσαίους θηρευτές, κυρίως αδέσποτα σκυλιά, τσακάλια και αλεπούδες.  Επιπλέον, η όχληση από την κίνηση των επισκεπτών καθώς και από τη λειτουργία του κωπηλατοδρομίου, πιθανώς να επιδρά αρνητικά στον αναπαραγόμενο πληθυσμό.

Κρίνεται επομένως απολύτως απαραίτητη η άμεση λήψη μέτρων για την προστασία του πληθυσμού της Βαλτόπαπιας, ώστε να αντιμετωπιστούν οι προαναφερόμενες απειλές. Οι δράσεις θα εφαρμοστούν σταδιακά και αναλόγως των αναγκών που υπάρχουν  σε κάθε εποχή του έτους. Ορισμένες από αυτές έχουν εφαρμοστεί μόνο στο εξωτερικό και είναι καινοτόμες για τα δεδομένα της χώρας μας, ωστόσο είναι σημαντικό να εφαρμοστούν πιλοτικά όσο περισσότερα διαφορετικά μέτρα είναι δυνατόν, ώστε να καταστεί δυνατόν για τη Μονάδα Διαχείρισης να επιλέγει και να εφαρμόζει στο μέλλον τα καταλληλότερα από αυτά.

Οι δράσεις που περιλαμβάνει το πρόγραμμα είναι οι παρακάτω:

Οι δράσεις που περιλαμβάνει το πρόγραμμα είναι οι παρακάτω:
Δράση 1.
Συγκέντρωση & αξιολόγηση δεδομένων, εντοπισμός πιθανών θέσεων φωλιάσματος, καταμετρήσεις πληθυσμού, καταγραφή απειλών.
Δράση 2.
Καταγραφές αναπαραγόμενων ζευγαριών
Τοποθέτηση τεχνητών φωλιών για τις βαλτόπαπιες
Τοποθέτηση φωλιών με «τεχνητά» αβγά – δημιουργία αποστροφής (food aversion) στους θηρευτές
Καταγραφή συμπεριφοράς θηρευτών με τη χρήση καμερών.
Δράση 3.
Συγχρόνως με την πρόοδο της αναπαραγωγικής περιόδου  θα γίνει καταγραφή των αναπαραγόμενων ζευγαριών και αξιολόγηση της επιτυχίας των προστατευτικών μέτρων.
Δράση 4. Ενέργειες προβολής – δημιουργία ιστοσελίδας για την ενημέρωση του κοινού σχετικά με το πρόγραμμα.
Δράση 5. Τελική αξιολόγηση δράσεων- εξαγωγή συμπερασμάτων. Απομάκρυνση ψεύτικων αυγών -επισκευή τεχνητών φωλιών.

Βαλτόπαπια (Aythya nyroca) το χειμώνα στο Εθνικό Πάρκο Σχινιά – Μαραθώνα

Φαλαρίδες (Fulica atra) το χειμώνα στο Εθνικό Πάρκο Σχινιά – Μαραθώνα

Όλες οι φωτογραφίες © Ειρηλένα Λιναρδάκη / Οι Φίλοι των Εθνικών Πάρκων