Ο ιστορικός “πλάτανος του Ιπποκράτη” βρίσκεται στην Πλατεία Πλατάνου της Κω, μπροστά από το κάστρο των Ιπποτών και το Διοικητήριο, και δίπλα στο τζαμί Γκαζί Χασάν. Ο πλάτανος σήμερα δεν αποτελεί συγκροτημένο σώμα δένδρου πλατάνου, αλλά είναι κατά βάσιν “υπόλειμμα” του πλατάνου που προϋπήρχε, με ξερό το κύριο τμήμα του κουφαλερού κορμού, και με προεξέχον ζωντανό κλάδο που κείται με κλίση προς την πλευρά του κάστρου των Ιπποτών. Το νεότερο μέλος που βρίσκεται στο χώρο, ηλικίας περίπου 50-60 ετών, αποτελεί δενδρώδες ριζοβλάστημα του αρχικού.

Το δένδρο θεωρείται διάδοχο του μητρικού, το οποίο προείρχετο από την εποχή του Ιπποκράτη. Το μητρικό δένδρο ήταν αυτό όπου αναφέρεται ότι δίδασκε ο Ιπποκράτης στους μαθητές του (εξού και η ονομασία του), καθώς κι αυτό όπου ο Απόστολος Παύλος κήρυττε. Το δένδρο τελεί υπό ειδικό καθεστώς προστασίας, καθώς ήδη από το έτος 1985 έχει χαρακτηριστεί ως διατηρητέο μνημείο της φύσης.

Η ιστορικότητα του δένδρου, καθώς και η μνημειακότητά του, καθιστά αναγκαία τη διατήρησή του ως ζωντανό στοιχείο ιστορίας, πολιτισμού και φύσης, κι όχι ως μουσειακή υπαίθρια παρουσία, που γίνεται αποδεκτή συμβολικά και προσλαμβάνεται ακόμα και με μόνον την ύπαρξη του μη ζωντανού δένδρου, όπως δηλοποιείται με το εναπομείναν ξερό στοιχείο του. Εξάλλου, η εμβληματική Πλατεία Πλατάνου στην Κω δε θα ήταν δυνατόν να απωλέσει το στοιχείο που τη σηματοδότησε και την ονομάτισε, τον πλάτανο του Ιπποκράτη!

Η διατήρηση του ιστορικού δένδρου απαιτεί μελέτη σε σχέση με την υφιστάμενη φυτοπαθολογική (υγιεινή) κατάστασή του (προσβολές από έντομα και μύκητες, σήψη, θερμική και ριζική καταπόνηση κ.λπ.), καθώς και την πραγματοποίηση μέτρων αποκατάστασης. Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δοθεί στον γερτό και ήδη ξερό κλάδο του δένδρου, σε σχέση με τη σταθερότητά του (την επικινδυνότητα της κατάπτωσής του ή θλάσης του κλάδου λόγω της κλίσης του και του σηπτικού περιβάλλοντος της βάσης του).

Στις φωτογραφίες που προέρχονται από παλιά επιστολικά δελτάρια (carte postale), από το αρχείο του δασολόγου Αντώνη Καπετάνιου, καταγράφεται η εικόνα του δέντρου σ’ ένα βάθος χρόνου, και δείχνεται το πώς αντιμετωπίστηκε σε σχέση με τη διατήρησή του, σύμφωνα με τη γνώση και τις δυνατότητες της κάθε εποχής.

Στη φωτογραφία 1, του έτους 1900, δείχνεται ο πλάτανος συγκροτημένος σ’ ένα ενιαίο σώμα, και παρά το ό,τι δεν φαίνεται να υπάρχει εμφανής σπηλαίωση (κουφάλα), αυτή υφίσταται (η λήψη της φωτογραφίας δε βοηθά στο να τη δούμε), όμως το σημαντικό στοιχείο είναι ότι υποστηρίζονται οι κλάδοι του δένδρου με υποστυλώματα, έχοντας διακρίνει η κοινωνία την αναγκαιότητα της προστασίας του (η υποστύλωση γίνεται για την προστασία των κλάδων από θλάσεις, οι οποίες καθίστανται επικίνδυνες και για τους ανθρώπους που διέρχονται στο χώρο της πλατείας).

Στη φωτογραφία 2, επί Ιταλοκρατίας, η εικόνα και γενικότερα η κατάσταση του πλατάνου δε διαφοροποιείται από εκείνη του έτους 1900. Είναι εμφανής η σπηλαίωση του κορμού, που στους πλάτανους αποτελεί φαινόμενο συνηθισμένο που γενικότερα δεν δημιουργεί πρόβλημα στην υγιεινή παρουσία των δένδρων. Το φαινόμενο των σπηλαιώσεων παρουσιάζεται σε συγκεκριμένα είδη, λόγω γήρανσης, όπως στον πλάτανο, στην ελιά, στη δρυ κ.ά., και δεν επηρεάζει σημαντικά την ανάπτυξη και τη δυναμική των δένδρων, αφού η ανάπτυξή τους συνεχίζεται από τις νεότερες στοιβάδες κυττάρων, που βρίσκονται κάτω από τον φλοιό (το κάμβιο).

Στη φωτογραφία 3, μεταπολεμικά, ο πλάτανος πάλι υποβαστάζεται, με μικρότερη όμως υποστήριξη, διατηρεί δε την ενιαία μορφή του, ενώ ριζοβλαστήματα έχουν δημιουργήσει νεαρά στελέχη στην περιφέρειά του.

Στη φωτογραφία 4, στις 5-6-2024, ο πλάτανος εμφανίζεται “διαλυμένος”, μ’ ένα ξερό τμήμα, απομεινάρι της σπηλαίωσής του, να ξεχωρίζεται, και έναν κλάδο με επικίνδυνη κλίση. Το έμπροσθεν στέλεχος (δένδρο) αποτελεί ανάπτυγμα προερχόμενο από ριζοβλάστηση. Η παλαιότερη διά υποστυλωμάτων στήριξη των κλάδων έχει αντικατασταθεί από σιδερένιο πλαίσιο – αμφιβόλου αισθητικής – που όμως δεν καλύπτει όλο το ανάπτυγμα των κλάδων.

Στη φωτογραφία 5, στις 5-6-2024, δείχνεται η εσωτερική κατάσταση του κορμού του πλατάνου, με το διαχωρισμένο ξερό τμήμα του και με την έλλειψη λειτουργικής συνοχής στη βάση του.